Uit recente wetenschappelijke berekeningen blijkt de inteelttoename binnen de Friese paarden populatie, ook over de laatst berekende periode tot eind 2025, stabiel blijft rond de 0,7% per generatie (zie figuur onderaan het artikel).
Streven naar 0,5%
Met 0,7% blijft de ontwikkeling onder de internationaal gehanteerde norm van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO), die een maximale inteelttoename van 1% per generatie adviseert, maar wel bij voorkeur naar 0,5% inteelttoename gaat. Deze 0,5% is ook de ambitie van het KFPS. Om tot een percentage van 0,5% te komen zijn extra maatregelen nodig waar het onderzoek ‘Behoud van het Friese paard’, dat inmiddels drie jaar loopt, aanknopingspunten voor levert. In 2027 zullen naar verwachting de uiteindelijke resultaten van het onderzoek beschikbaar komen.
De aantallen fokdieren binnen de Friese populatie zijn voldoende groot, maar de inteelttoename ontstaat voornamelijk door een ongelijke verdeling in het gebruik van het aantal dekhengsten. Van 2004-2013 bedroeg het inteeltcijfer binnen de bij het KFPS geregistreerde Friese paarden populatie ca. 0,5%. Het aantal dekkingen bedroeg toen ca. 6000 per jaar. De laatste jaren heeft het aantal geregistreerde dekkingen zich gestabiliseerd op ca. 4000 per jaar. Met deze reductie in dekkingen hebben populaire hengsten procentueel meer bijgedragen aan het aantal geboren veulens per jaar, hetgeen mede heeft geleid tot de huidige stabilisatie rond de ca. 0,7% inteelttoename per generatie.
Om dit cijfer verder te laten dalen dienen strengere dek beperkingen te worden ingevoerd. Tevens zouden meer beschikbare hengsten kunnen bijdragen aan meer genetische spreiding.
Aanpassing fok- en selectiebeleid
De fokkerijraad van het KFPS heeft op basis van aanbevelingen advies uitgebracht voor de aanpassing van het fok- en selectiebeleid, waaronder ook een strengere dekbeperking. Om draagvlak en praktische uitvoerbaarheid van maatregelen te borgen is in het afgelopen voorjaar een speciale projectgroep in het leven geroepen die de voorstellen nader uitwerkt. Het streven is om eind oktober 2026 een integraal plan aan de ledenraad ter goedkeuring voor te leggen.
Verdere stappen nodig
Het KFPS is van mening dat verdere stappen nodig zijn om de genetische diversiteit te stimuleren. Een toename van inteelt levert kans op expressie van nieuwe erfelijke gebreken. De in het verleden geregistreerde hoge inteelttoename heeft mogelijk mede geleid tot de later gesignaleerde erfelijke gebreken.
Het KFPS werkt momenteel samen met Universiteit van Kentucky, Fenway Foundation en Wageningen Universiteit bij het opsporen van de genetische achtergrond van slokdarmverwijding. Daarnaast richt ook de Universiteit van Gent zich op onderzoek naar slokdarmverwijding, aortaruptuur en maagruptuur. Door middel van sectieonderzoek op overleden paarden komt er meer betrouwbare informatie beschikbaar. Het probleem bij het analyseren van de huidige beschikbare data is dat niet altijd alle van belang zijnde sterftegegevens (overleden paarden) door de leden en fokkers worden gemeld, en niet worden geregistreerd.
Zodra er meer informatie over de genetische achtergrond van aandoeningen beschikbaar komt wordt dit in nieuw beleid verwerkt. Zo zijn onder andere het dragerschap van dwerggen en waterhoofd met een dna-test te achterhalen, en zijn deze inmiddels ingepast in het fokbeleid van de vereniging. Dit heeft geleid tot minder risicoparingen en een lagere frequentie van aanwezigheid van deze erfelijke gebreken in de populatie.
Momenteel wordt in het kader van het onderzoek ‘Behoud van het Friese paard’ gewerkt aan een dna-test voor het vergroten op succesvolle dracht, en deze zal naar verwachting in het volgende dekseizoen kunnen worden verwerkt in nieuw fokbeleid.
Gezondheid hoogste prioriteit
De gezondheid van het Friese paard is en blijft de hoogste prioriteit van het KFPS. Als stamboekorganisatie draagt het KFPS verantwoordelijkheid voor een gezonde, vitale en toekomstbestendige populatie. Dit vraagt om voortdurende investeringen in genetisch onderzoek, wetenschappelijke kennis en een zorgvuldig afgewogen fokbeleid. De vereniging kent een gesloten populatie voor het Friese paard als uitgangspunt, en dit stelt hoge eisen op voornoemde terreinen.
Voorzitter Ton Wortel: ‘Het Friese paard is een uniek Nederlands ras met een wereldwijde betekenis. Juist daarom voelen wij een grote verantwoordelijkheid om de gezondheid van het ras voortdurend verder te verbeteren. Dat vraagt om samenwerking, wetenschappelijke onderbouwing en soms ook om nieuwe maatregelen. De stabilisatie van de inteelttoename laat zien dat de ingezette koers effect heeft, maar onze ambitie blijft te streven naar 0,5% inteelttoename of lager per generatie.’
Bron: WageningenUR/KFPS
Meer nieuws
